ในงาน Design Hotels TM Arena ประจำปี 2018 ในปีนี้ เจาะลงไปลึกในประเด็นขององค์ความรู้ที่ไม่สามารถอธิบายได้ (Silent Knowledge) ในวิธีที่จะเป็นวิธีสร้างการผูกขาดทางธุรกิจแบบชั่วคราว (Temporary Monopoly) ไว้อย่างน่าสนใจ

 

ในวิธีที่เราจะสร้างความสำเร็จทางธุรกิจ หรือพูดกันง่ายๆ ว่าทำให้มีเงินใช้นั้น Kjell Nordstrom นักเศรษฐศาสตร์และนักเขียนผู้เป็นองค์ปาฐกในเช้าวันนี้ เชื่อว่า การค้นหาความคิดริเริ่ม (Idea) ต่างๆ ในทางธุรกิจนั้น ล้วนมีเป้าหมายอยู่ที่การผูกขาดทางธุรกิจแบบชั่วคราวที่เรียกว่า Temporary Monopoly แทบจะทั้งสิ้นเมื่อใดที่มีการผูกขาดทางธุรกิจเกิดขึ้น นั่นคือการที่เราสามารถสร้างสินค้าหรือบริการที่ผู้อื่นไม่สามารถสร้างขึ้นในแบบเดียวกัน แม้จะในช่วงขณะเวลาหนึ่ง นั่นก็พอเพียงแล้วที่จะทำให้เราหาเงินเข้ากระเป๋าได้เป็นจำนวนมาก ดังนั้นในโลกของธุรกิจ การทำให้เกิดประสิทธิภาพที่แท้จริงในระบบทุนนิยม ก็มีหมุดหมายอยู่แค่ที่การสร้าง Temporary Monopoly ให้ได้ และที่เราเรียกว่ามันเป็นสภาวะชั่วคราวหรือ Temporary นั้นก็เพราะว่า ไม่มีทางเลยที่เราจะสามารถผูกขาดธุรกิจเหล่านั้นได้นานนัก ในโลกปัจจุบัน เมื่อมีการแข่งขันเกิดขึ้น ประสิทธิผลของธุรกิจเราก็จะลดลง และนั้นเป็นสาเหตุที่เราต้องมองหาความคิดหรือนวัตกรรมใหม่ๆ อยู่ตลอดเวลา เพื่อพาเรากลับไปที่ Temporary Monopoly ให้ได้เร็วที่สุด

 

Kjell เชื่อว่าเสาหลักสามประการที่เป็นโครงสร้างที่สำคัญสำหรับโลกของธุรกิจในอนาคตนั้นประกอบไปด้วย หนึ่ง ระบบทุนนิยม (Capitalism) ซึ่งมีการวัดผลอยู่แค่ว่าระบบนั้นๆ มีประสิทธิภาพหรือไม่มีประสิทธิภาพ สอง ระบบสังคมเมือง (Urbanism) ซึ่งเป็นแนวโน้มว่าภายในปี ค.ศ. 2050 80% ของประชากร และ 90% ของระบบเศรษฐกิจบนโลกจะเกิดขึ้นในเขตเมืองใหญ่ๆ ทั่วโลกเท่านั้น และสาม การทำซ้ำแบบดิจิทัล (Digitalisation) อะไรก็ตามที่มีวี่แววที่จะสามารถถูกทำซ้ำได้แบบดิจิทัล ก็จะถูกทำซ้ำจนหมดสิ้น และสามองค์ประกอบนี้จะเป็นพื้นฐานที่สำคัญที่จะสร้างระบบเศรษฐศาสตร์ของโลกในอนาคตอันใกล้

 

และสาเหตุหลักที่ทำให้ระบบการศึกษาทั้งโลกค่อยๆ ล่มสลายมหาวิทยาลัยขาดแคลนนักศึกษาก็เป็นผลพวงมาจาก Digitalisation นี่เอง องค์ความรู้ใดที่สามารถสอนได้ (Articulated Knowledge) ก็จะสามารถถูกทำซ้ำได้โดยง่าย และเผยแพร่กันอย่างกว้างขวางในระบบ Internet โดยที่ไม่ต้องพึ่งพามหาวิทยาลัยในฐานะแหล่งของความรู้หรือไม่ต้องพึ่งพาอาจารย์ในการกำหนดทิศทางของความรู้นั้นอีกต่อไป องค์ความรู้ที่เป็น Articulated Knowledge ทั้งมวลจึงตกลงในมือของผู้ที่แสวงหาความรู้อย่างแท้จริงโดยไม่ต้อง พึ่งพาสถาบันการศึกษาใดๆ อีกต่อไป และหากสถาบันการศึกษาเหล่านั้นยังคงสนใจแต่การสอนที่มาจาก Articulated Knowledge แต่เพียงอย่างเดียวไปเรื่อยๆ แบบเดียวกับที่ทำมานับร้อยปี จุดจบของสถาบันการศึกษาทั้งหลายก็จะต้องมาถึงอย่างรวดเร็วในโลกของ Digitalisation นี้อย่างไม่ต้องสงสัย

 

แต่ท่ามกลางองค์ความรู้ที่เราเรียกว่า Articulated Knowledge นี้เอง Kjell ก็สังเกตว่า ยังมีองค์ความรู้อื่นที่ไม่สามารถ ‘อธิบาย’ หรือ ‘สอน’ ได้ ดังประโยคที่บอกว่า ‘เสมือนว่าเราจะรู้มากกว่าที่เราจะอธิบายได้ และสิ่งที่เราอธิบายไม่ได้ก็ไม่ได้แปลว่าเราจะไม่รู้ในสิ่งนั้น’ เช่นเดียวกับศาสตร์อีกหลายๆ อย่างที่ดูเหมือนที่จะไม่ต้องการการอธิบาย เช่น ศิลปะหรือวรรณกรรม Kjell เรียกสิ่งนี้ว่าเป็นองค์ความรู้ที่ไม่ต้องการการอธิบาย หรืออธิบายไม่ได้ หรืออาจเรียกได้ว่าเป็นองค์ความรู้เงียบ (Silent Knowledge) ซึ่งองค์ความรู้นี้ ไม่สามารถ ‘สอน’ ไปสู่ผู้อื่นได้จากตำราหรือการเขียน แต่สามารถ ‘ถ่ายทอด’ ไปสู่ผู้อื่นได้จากการมีประสบการณ์ร่วมกันเท่านั้น

 

สิ่งที่น่าสนใจเมื่อมีการแยกแยะความหมายของ Silent Knowledge เกิดขึ้นมา ก็เริ่มทำให้เห็นว่าทำไมการถ่ายทอดความรู้บางอย่างจึงไม่สามารถทำได้แบบตรงไปตรงมา ไม่ว่าจะเป็นความรู้ในการทำงานช่าง งานศิลปะ ดนตรี หรือแม้กระทั่งสถาปัตยกรรม การ ‘สอน’ องค์ความรู้ที่เป็น Articulated Knowledge จึงสามารถทำได้แค่บางส่วนเท่านั้น องค์ความรู้ที่เหลือที่เป็น Silent Knowledge จะสามารถ ‘ถ่ายทอด’ ได้เมื่อผู้เรียนใช้เวลา ‘ฝึกวิชา’ หรือมีประสบการณ์ร่วมกับปรมาจารย์เพียงเท่านั้น จึงจะได้องค์ความรู้ที่ครบถ้วนสมบูรณ์ไป เมื่อกลับมามองในระบบการศึกษาในประเทศเราในปัจจุบัน ก็จะเห็นได้ชัดเจนว่า สนใจกันแต่เพียง Articulated Knowledge เท่านั้น และให้ความสำคัญกับ Silent Knowledge น้อยมากๆ ซึ่งนอกจากจะนำไปสู่จุดจบของสถาบันการศึกษาอย่างไม่ต้องสงสัยแล้วนั้น ยังจะพาไปสู่จุดจบของนักเรียนและนักศึกษาไปด้วย เพราะทุกสิ่งที่เรียนรู้ไปนั้น ปราศจากองค์ความรู้เงียบเหล่านี้ไปโดยหมดสิ้น

 

การถ่ายทอดองค์ความรู้เงียบจากการอยู่ร่วมกันนี่เองที่ทำให้สังคมเมืองมีความแข็งแกร่งขึ้นในปัจจุบันและอนาคต เพราะเรามีความโหยหาที่จะมีประสบการณ์ร่วมกัน ซึ่งกันและกัน ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ที่อธิบายไม่ได้ และองค์ความรู้เหล่านี้นี่เองที่เป็นแหล่งกำเนิดของการสร้างสรรค์ ความคิดใหม่ๆ อันเป็นที่มาของTemporary Monopoly หรือการผูกขาดทางธุรกิจแบบชั่วคราวและนำไปสู่ประสิทธิภาพของระบบทุนนิยมที่เรามองหา เพื่อความแข็งแรงของเศรษฐกิจในภาพรวมของพวกเราทุกๆ คนนั้นเอง

 

it’s obvious that we only focus on giving students articulated knowledge, while failing to provide them with silent knowledge.

 

At Design Hotels TM Arena 2018, economist and writer Kjell Nordstrom points out that the formation of business ideas is performed with the sole intension to create temporary monopoly, an ideal position in which you have the power to create products and services that cannot be imitated. And although temporary, it will generate a great deal of profits.

 

Nordstrom also contends that digitalisation will have considerable influence on the global education system. This is because articulated knowledge – a coded form of information easily verbalized, repeated and accessed through the internet – will obsolete university education. Yet he also notices another type of knowledge called “silent knowledge,” which is not as easily taught or explained because it cannot be transferred in written forms and is instead passed on through shared experiences. Certain bodies of knowledge such as crafts, arts, music and even architecture cannot be taught in direct ways. It is only when the students engage in certain activities or acquire experiences shared with the teacher can they understand all the aspects of those bodies of knowledge.

 

Considering Thailand’s current education system, it’s obvious that we only focus on giving students articulated knowledge, while failing to provide them with silent knowledge. Ultimately, this will not only lead to the

breakdown of the system, but it will also mean the

downfall of the students.

 

As human beings, we all seek shared experiences from one another. These experiences are the seeds of

individual creativity that also fuel economic growth through temporary monopoly.

 

Text : Duangrit Bunnag

Illustrator : Pritika Sachanandani

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s